Om de grote diversiteit van het bestaande repertoire te tonen, heeft Conlon een selectie gemaakt van stukken die gebruikmaken van de Disklavier als een spectacular automatic instrument.

Het concert Spectacular Automatic Instruments is een samenwerking tussen het Conlon Collective en Stichting Huygens-Fokker.

Over MIDI

Voor wie er nieuw mee is: MIDI is een softwaretaal die notenmateriaal verzendt. Dat wordt via kabels doorgegeven aan de sensoren van de Disklavier, die de ontvangen data activeren. Deze instrumenten worden dus elektronisch aangestuurd en hebben de mechanisch aangedreven instrumenten die eeuwenlang werden gemaakt vervangen: opwindbare muziekdozen, klokken, draaiorgels en andere instrumenten - tot aan de pianola’s die in de twintigste eeuw zo’n enorm succes waren.

Andrés Quezada - Back and Forth

Voor MIDI-piano en modulaire synthesizer (2023)

Back and Forth is gemaakt in opdracht van Conlon Collective bij Muziekhuis Utrecht tijdens een residency in 2023. Dit stuk is een prachtig compendium van de Disklavier-vleugel in al zijn chromatische rijkdom. Twee stemmen die zich van elkaar verwijderen en weer naar elkaar toe bewegen, tot aan de hoogste en laagste tonen van de 88 toetsen, beginnend en eindigend op de centrale C. Hun klanken en texturen worden op talloze manieren gekleurd, herwerkt en vervormd door de modulaire synthesizer die in Back and Forth wordt gebruikt.

Chonglian Yu – Trajectory

voor Disklavier (2019)

Eén van de meest opvallende kenmerken van de Disklavier is dat de toetsen vanzelf bewegen. Dit stuk van Chonglian Yu is als een choreografie voor 88 toetsen. De ‘silent mode’ van de Disklavier wordt door het hele stuk gebruikt, waarbij alleen de fysieke actie van de pianohamers hoorbaar is - zonder toonhoogtes.

CodeKlavier - hello world

voor Robot Toy Piano en akoestische MIDI-piano uitgevoerd door een (coderende) pianist (2017)

De CodeKlavier is een systeem gecreëerd door Felipe Ignacio Noriega en Anne Veinberg dat de pianist in staat stelt live te programmeren door piano te spelen. hello world is het eerste prototype-stuk, speciaal gemaakt voor om de acties van een mechanische speelgoedpiano (The Robot Toy Piano) te besturen via het bespelen van de interface van een akoestische MIDI-piano. Het systeem is gebouwd op Javascript en SuperCollider. Het kan worden gedownload via GitHub. Alle software is open source en publiek beschikbaar.

Conlon Nancarrow – Study No. 30

Voor pianola (1965)

Via Wikipedia: “Conlon Nancarrow's laatste studie uit 1965 is ‘Study No. 30’, die door de componist werd verworpen omdat hij problemen had met de preparaties; deze bleven niet op de snaren van een rechtopstaande piano zitten. Na deze studie besloot Nancarrow terug te keren naar de onbehandelde (niet-geprepareerde) piano.”

Daniel Schorno – Mi(c)racle

voor Disklavier, twee 'Crackle Scorpions', iPad en interactieve MIDI-besturing (2012)

Mi(c)racle werd opgevat als een hybride compositie, zowel wat betreft het (algoritmisch gegenereerde en vooraf gecomponeerde) partituurmateriaal als de keuze van elektronische en akoestische klanken. De compositie is geïnspireerd door de illusionistische litho ‘ascending and descending’ van M.C. Escher. 

De compositie bestaat uit acht à negen secties. Vier vooraf gecomponeerde secties met een hogere complexiteit - variërend van 45 tot 90 seconden - zijn structureel verweven met vrijere, interactieve delen. Het resultaat is een stuk vol auditieve illusies die organisch groeien door de interventie van de uitvoerder, die op verschillende momenten ook de opdracht krijgt de pianosnaren direct te manipuleren met de antennes van de Scorpio.

Christina Viola Oorebeek – CIRCULUS

voor Disklavier, live visuals en installatie (2013)

Experimenten met de onderlinge relaties tussen beeld en geluid uit het begin van de twintigste eeuw vormden een referentiepunt en inspiratiebron voor CIRCULUS. Met behulp van een moderne Disklavier wordt de automatisch gespeelde muziek via software (MIDI) naar een videomixer gestuurd. Deze ontvangt het signaal, zet het om in beelden en projecteert die op verschillende manieren: in Deel 1, ‘Glisch’, op de muur, en in Deel 3, ‘Circulus’, op drie oude televisietoestellen. In het tweede deel, ‘Felt Score’, wordt een denkbeeldige partituur op vilt gedrukt, live gefilmd door een videocamera die langs een rails beweegt, en op de muur geprojecteerd met exact dezelfde duur als de muziek.

Hugo Bell & Wilf Amis – The Well-Sorted Disklavier

voor Disklavier en live video (2021)

In The Well-Sorted Disklavier vertrekken we vanuit de fictieve premisse dat, toen J.S. Bach The Well-Tempered Clavier samenstelde en elk werk ordende op toonsoort van laag naar hoog, hij het werk onvoltooid achterliet.

De 544 noten van de beroemde Prelude in C groot uit Book 1 worden uit elkaar gehaald, door elkaar gehusseld, gesorteerd en noot voor noot opnieuw samengesteld volgens de verborgen esthetiek van sorteeralgoritmes. Dit proces duurt meerdere uren, omdat de algoritmes het stuk honderdduizenden keren doorlopen. Fragmenten van het oorspronkelijke materiaal verschijnen kortstondig, voordat ze weer verdwijnen in het voortdurende sorteerproces - totdat we uiteindelijk opnieuw herenigd worden met Bach’s originele Prelude.

Kyle Gann – Folk Dance for Henry Cowell

voor Disklavier (1999)

Uit de programmatekst van de componist: Henry Cowell stelde in zijn revolutionaire boek New Musical Resources dat een kwartnoten-triool niet noodzakelijkerwijs altijd in groepen van drie hoeft voor te komen. En dat als je triolen, kwintolen en septolen gebruikt, er niets mis is met het door elkaar gebruiken ervan.

In deze wat melancholische dans, geïnspireerd door dat idee, kunnen er bijvoorbeeld drie triolen en vijf kwintolen in één maat staan, maar kan één triool gevolgd worden door twee kwintolen, daarna weer een triool en vervolgens nog drie kwintolen, et cetera Moderne notatiesoftware kan dit niet aan, maar sommige oudere, simpelere programma’s wel. Maar belangrijker nog: de harmonie is duidelijk, maar in welke maatsoort staat het eigenlijk?

Danny de Graan – Riding the Euclidean Planes

voor Disklavier, elektronica en live video (2015)

Het stuk beschrijft de eigenschappen van een bol en is vernoemd naar de Griekse wiskundige Euclides, de “vader van de geometrie”. De altijd symmetrische eigenschappen van de gebruikte toonladder worden weerspiegeld in de bol in de video. Ook deze is symmetrisch, ook al lijkt dat niet altijd zo. De symmetrische toonladder die in de (MIDI-)partij voor de Disklavier wordt gebruikt, stuurt zowel de elektronische data als de video aan. De roterende eigenschappen ervan zijn ideaal voor het herschikken van muzikale elementen. Een deel van het elektronische bronmateriaal is een computermodel van de klanken van een pianosnaar, dat fungeert als matrix voor de gebruikte software.

Veronika Reutz Drobnić and Julian Brandhofer – A Duet of Intelligences

voor pianist en Disklavier (2026)

A Duet of Intelligences onderzoekt de ontwikkelende relatie tussen mens en kunstmatige intelligentie door middel van muziek. Het stuk begint met een pianist die een veeleisende partituur uitvoert en gedwongen wordt steeds sneller en preciezer te spelen. Het is een weerspiegeling van de hedendaagse, door kapitalisme aangedreven versnelling. Al snel overtreft de AI haar spel, waardoor zij even machteloos achterblijft terwijl de machine het overneemt.

Weigerend zich over te geven, werpt ze de traditionele partituur terzijde en grijpt naar een grafische partituur, terwijl de piano zelfstandig doorgaat. Deze handeling opent een nieuwe ruimte van creatieve mogelijkheden: een vloeiende, improvisatorische wereld waarin de grenzen tussen mens en machine beginnen te vervagen. De AI, de pianist en de componisten raken diep met elkaar verweven; ze genereren en reageren gelijktijdig op muzikaal materiaal. Geen van de deelnemers functioneert op zichzelf. Elke handeling, menselijk of kunstmatig, is afhankelijk van de anderen.

Het stuk heeft een open einde, waarbij alledrie de partijen improviseren. Misschien kunnen AI en mensen vreedzaam naast elkaar bestaan, misschien vallen ze uiteen; misschien is de AI uiteindelijk superieur, of wint de menselijke creativiteit en vindingrijkheid…

Boris Bezemer – Infinity

voor pianist en Disklavier (2025)

Een piano die elke aanraking weerspiegelt als rimpelingen in een vijver.