Berlage Saxophone Quartet en Bijlo laten zich inspireren door het ontwerp van architect H.P. Berlage Het Pantheon der Menschheid uit 1915. Als een Gesamtkunstwerk verrijst uit muziek en tekst alsnog Berlages nooit gebouwde Pantheon. Berlage geloofde dat kunst dienstbaar moest zijn aan de maatschappij en zich moest richten op menselijke echtheid.

Pantheon in 3D

In Het Visioen van Berlage wordt het Pantheon letterlijk opgebouwd met realistische driedimensionale lichtprojecties van lichtkunstenaar Jurjen Alkema. De muziek – met werken van onder anderen Bach, Debussy, Mompou, Schulhoff, Eisler en Roukens – verbeeldt de architectonische structuur, de spanning en de harmonie van het gebouw. Filosofische teksten zetten het publiek aan tot reflectie. “Je kunt gerust zeggen dat we het Pantheon in wereldpremière brengen,” vervolgt Bijlo. “We verbinden de tijd en de gemoedstoestand van Berlage met muziek. Música Callada van Mompou - een ingetogen en verstild werk - staat voor bezonnenheid en een zeer fijn oog voor detail. De Goldbergvariaties van Bach maken ordening en vrede invoelbaar. Moderne werken van Schulhoff en Roukens verklanken hoop dat er uit de chaos een nieuwe, betere tijd zal ontstaan.”

Nieuw werk van Saskia Venegas
Componist Saskia Venegas schreef speciaal voor deze voorstelling het werk Pantheon der Mensheid. Venegas componeerde de muziek op het gedicht Ter Gedachtenis van Henriette Roland Holst, dat de dichteres als literaire bijdrage aan het Pantheon schreef. Roland Holst was bevriend met Berlage en deelde diens idealen. Venegas: “De muziek zoekt de spanning op tussen rouw en hoop, tussen herinneren en handelen. Het is een muzikaal eerbetoon aan wat ons verbindt.” Terwijl het Berlage Saxophone Quartet de compositie in première brengt, draagt Vincent Bijlo het gedicht voor.

Verbeelding
“We spreken het publiek aan op zijn verbeeldingskracht”, zegt Vincent Bijlo. “Verbeelding is de bron van empathie en stimuleert creatief denken. In een polariserende maatschappij zijn verbeelding en visualisatie nodig om tot oplossingen te komen. Idealisme begint bij verbeelding, dromen, fantasie. Je stelt je voor hoe het anders en mooier kan zijn. Als je niet droomt, volgen er ook geen daden.”

Familiearchief en maquette

Tijdens de voorstelling klinken unieke, nooit eerder openbaar gemaakte geluidsopnamen uit het familiearchief van de familie Berlage. We horen Miep Berlage, dochter van de architect en grootmoeder van Vincent Bijlo, spreken over haar vader en over de Eerste Wereldoorlog. Bijlo: “Ik heb zeer warme herinneringen aan haar. We gingen samen naar de Beurs van Berlage. Voor mij was het de eerste keer, ik was nog een kind. Hand in hand liepen we door het gebouw en ik voelde haar letterlijk gloeien van trots. Op mij heeft vooral de daar aanwezige maquette grote indruk gemaakt. Daarom hebben we, speciaal voor mensen met een visuele beperking, een maquette van het Pantheon der Menschheid gemaakt, die natuurlijk na afloop bevoeld kan worden.”

Berlage
Hendrik Petrus Berlage (1856–1934) geldt als grondlegger van de moderne architectuur in Nederland. Zijn werk is doordrenkt van idealisme. Hij ontwierp gebouwen niet alleen als functionele ruimtes, zijn architectuur had als doel de mensheid te inspireren en te verbinden. Het ging hem niet in de eerste plaats om esthetiek. Kunst, en dus ook zijn ontwerpen, hoorden uitdrukking te geven van wat er in de maatschappij leeft of zou moeten leven.

Programma

Schulhoff  Alla marcia militaristica in modo europaico Skizze 1 (Arr.: Peter Vigh)
Schulhoff III Alla Czeca uit 5 Stücke für Streichquartett (Arr.: Peter Vigh)
Bach Aria & Quodlibet uit Goldberg Variaties (Arr.: Peter Vigh)
Debussy Menuet uit Suite Bergamasque (Arr.: Max Knigge)
Schulhoff V  Alla tarantella uit “5 Stücke für Streichquartett“ (Arr.: Peter Vigh)
Mompou Selectie uit Musica Callada (Arr.: Max Knigge)
Schulhoff “Alla marcia militaristica in modo europaico” Skizze 2 (Arr.: Peter Vigh)
Roukens Quodlibet
Schulhoff  VI „Alla napoletana“ Anhang zu den 5 Stücken für Streichquartett (Arr.: Peter Vigh)
Schulhoff “Alla marcia militaristica in modo europaico” Skizze 2 (Arr.: Peter Vigh)
Venegas Pantheon der Mensheid